Zbiornik Wapienica to sztuczne jezioro położone w malowniczej dolinie na peryferiach Bielska-Białej, otoczone wzniesieniami Beskidu Śląskiego. Powstało w latach 1929-32 i do dziś pełni ważną funkcję – dostarcza wodę pitną dla niemal jednej trzeciej mieszkańców miasta. Mimo że to przede wszystkim zbiornik użytkowy, okolice zapory i jeziora stały się ulubionym miejscem weekendowych spacerów i wycieczek rowerowych.
- malownicze widoki na Beskidy
- idealne trasy spacerowe i rowerowe
- Krzywa Chata z pyszną kawą
- czysta woda i ryby w jeziorze
- historia zapory i jej znaczenie dla regionu
Zapora im. Prezydenta Mościckiego i jej historia
Budowa zapory w Dolinie Wapienicy trwała trzy lata i zakończyła się w 1932 roku. Zbiornik powstał ze spiętrzenia wód dwóch górskich potoków – Wapienicy i Barbary. Zapora ma 308 metrów długości, a całe jezioro rozlewa się na powierzchni 17,5 hektara, mogąc pomieścić 1,3 miliona metrów sześciennych wody.
Obiekt nosi oficjalną nazwę Zapory im. Prezydenta Ignacego Mościckiego, choć miejscowi częściej mówią po prostu „zalew” lub używają nazwy Wielka Łąka. To właśnie tak nazywała się łąka, która została zalana podczas tworzenia zbiornika.
Dolina Wapienicy bywa też nazywana Doliną Luizy – nazwa ta nawiązuje do dawnych czasów i dodaje temu miejscu romantycznego charakteru.
Poniżej tamy znajdują się urządzenia uzdatniające wodę pitną. Dzięki nim ujęcie dostarcza około 45 tysięcy metrów sześciennych wody na dobę, zaspokajając prawie 30% zapotrzebowania Bielska-Białej. Z tego powodu cały zbiornik jest ogrodzony, a woda utrzymywana w I klasie czystości. Na samą zaporę turystom wstęp jest zabroniony.
Co zobaczyć i czym się zająć w okolicy zbiornika
Okolice Zalewu Wapienica to doskonałe miejsce na rodzinny spacer czy przejażdżkę rowerem. Wzdłuż doliny prowadzą wygodne ścieżki i szlaki turystyczne – między innymi żółty szlak prowadzący dalej na Szyndzielnię.
Spacer z parkingu przy ulicy Tartacznej do zapory to około 2 kilometrów w jedną stronę. Trasa jest łatwa, praktycznie płaska, więc sprawdzi się nawet z małymi dziećmi w wózkach. Czas przejścia to mniej więcej 30-35 minut w jedną stronę, choć warto zarezerwować sobie więcej czasu na podziwianie widoków.
Po drodze można zobaczyć rzekę Wapienicę z licznymi progami wodnymi, a w tle górują szczyty Beskidu Śląskiego – Błatnia, Szyndzielnia, Palenica czy Przykra. Dolina jest gęsto zalesiona, więc nawet w upalne dni panuje tu przyjemny chłód.
Krzywa Chata – punkt widokowy i miejsce odpoczynku
Przy samej zaporze stoi charakterystyczny drewniany domek zwany Krzywą Chatą. Budynek ma ciekawą historię – został postawiony już w latach 30. XX wieku i początkowo służył jako siedziba kierownika zapory oraz myśliwych. Przez lata pełnił różne funkcje, mieściło się tu nawet centrum nurkowe „Orka”, które prowadziło szkolenia i popularyzowało sprzęt nurkowy.
W 2005 roku domek został odnowiony i przekształcony w bufet z kawiarnią. To idealne miejsce na chwilę odpoczynku po spacerze – można tu napić się kawy i podziwiać panoramę na taflę jeziora oraz otaczające góry. Widok z tego punktu rzeczywiście robi wrażenie.
W czystych wodach zbiornika żyją ryby, choć wędkowanie jest zabronione ze względu na funkcję zbiornika jako źródła wody pitnej.
Zespół przyrodniczo-krajobrazowy Dolina Wapienicy
Cała dolina objęta jest ochroną jako zespół przyrodniczo-krajobrazowy. Znajdują się tu dobrze zachowane, naturalne zbiorowiska leśne i bogata fauna ptaków. Okoliczne wzgórza osiągają wysokość od 600 do ponad 1000 metrów nad poziomem morza, tworząc malowniczy krajobraz typowy dla Beskidu Śląskiego.
Dla miłośników przyrody to doskonałe miejsce na obserwację ptaków i spacery po lesie. Oprócz głównej trasy do zapory można skorzystać z ścieżek biegowych i dydaktycznych, które prowadzą wokół doliny.
Dla kogo jest Zalew Wapienica
To miejsce sprawdzi się przede wszystkim dla rodzin z dziećmi szukających łatwej, przyjemnej trasy spacerowej w otoczeniu gór i lasu. Nie ma tu plaż ani kąpieliska – zbiornik pełni funkcję użytkową i jest ogrodzony – ale sama wędrówka wzdłuż rzeki i widoki na jezioro w otoczeniu beskidzkich szczytów wynagradzają ten brak.
Miejsce polecą sobie też biegacze i rowerzyści – trasy są dobrze utrzymane i prowadzą przez teren o niewielkich przewyższeniach. Dla spragnionych dalszych wędrówek żółty szlak prowadzi dalej w góry, na Szyndzielnię.
Informacje praktyczne – jak dotrzeć i ile czasu zaplanować
Dojazd: Najwygodniej dojechać samochodem do parkingu leśnego Nadleśnictwa Bielsko przy ulicy Tartacznej w dzielnicy Wapienica. Stamtąd żółtym szlakiem turystycznym około 2 km do zapory.
Ceny: Wstęp na teren wokół zbiornika jest bezpłatny. Parking również bezpłatny.
Godziny: Teren dostępny cały rok, przez całą dobę. Krzywa Chata (kawiarnia przy zaporze) ma własne godziny otwarcia, zazwyczaj w weekendy i dni świąteczne.
Czas zwiedzania: Na spacer w obie strony z postojem przy zaporze warto zarezerwować około 1,5-2 godzin. Jeśli planuje się dłuższą wycieczkę szlakiem na Szyndzielnię, należy przeznaczyć cały dzień.
Udogodnienia: Parking, ścieżki spacerowe i rowerowe, punkt gastronomiczny przy zaporze, ławki do odpoczynku wzdłuż trasy.
Ważne: Zbiornik jest ogrodzony i służy jako źródło wody pitnej dla miasta, dlatego wstęp na zaporę jest zabroniony, podobnie jak kąpiel czy wędkowanie.