Kilkaset metrów od pszczyńskiego rynku, w części zabytkowego parku zwanej Zwierzyńcem, można stanąć oko w oko z królem europejskich lasów. Pokazowa Zagroda Żubrów to miejsce, gdzie majestatyczne zwierzęta ważące ponad pół tony żyją w warunkach zbliżonych do naturalnych, a zwiedzający mogą obserwować ich codzienne życie z bezpiecznej odległości.
Obiekt powstał w 2008 roku na powierzchni blisko 10 hektarów. To nie przypadkowa lokalizacja – żubry mają w Pszczynie długą historię, sięgającą XIX wieku.
- obserwacja żubrów w naturalnym środowisku
- karmienie żubrów co dwie godziny
- różnorodność innych zwierząt
- dostępność dla osób z niepełnosprawnościami
- edukacyjne wystawy o florze i faunie
Historia pszczyńskich żubrów – od carskiego prezentu do ratunku dla gatunku
W 1865 roku książę Jan Henryk XI Hochberg otrzymał od cara Aleksandra II cztery żubry w zamian za dwadzieścia jeleni. Nikt wtedy nie przypuszczał, jak ważną rolę odegra to pszczyńskie stado. Po I wojnie światowej, gdy białowieskie żubry zostały wytępione, to właśnie dzięki zwierzętom z Pszczyny udało się odbudować populację tego gatunku. Bez pszczyńskich żubrów gatunek mógłby zniknąć z Europy na zawsze.
Współczesna zagroda kontynuuje tradycję hodowli żubrów zapoczątkowaną ponad 150 lat temu. Zwierzęta z Pszczyny uczestniczą w programach restytucji gatunku i są przekazywane do innych ośrodków hodowlanych w Polsce i Europie.
Dziś zagroda pełni funkcję edukacyjną i turystyczną, pokazując zwiedzającym, jak wygląda życie największego ssaka kontynentu europejskiego.
Co można zobaczyć w Pokazowej Zagrodzie Żubrów
Główną atrakcją są oczywiście żubry – potężne zwierzęta, które z bliska robią jeszcze większe wrażenie niż na zdjęciach. Samce mogą ważyć nawet 900 kilogramów, a ich masywna sylwetka i charakterystyczny garbaty grzbiet sprawiają, że trudno oderwać od nich wzrok.
Najlepszy moment na wizytę to godziny karmienia, które odbywają się regularnie co dwie godziny. Od listopada do marca żubry są karmione o 9:00, 11:00, 13:00 i 15:00, a od marca do października o 10:00, 12:00, 14:00 i 16:00. Wtedy zwierzęta podchodzą bliżej i można dokładnie przyjrzeć się ich zachowaniu.
Żubry to nie jedyni mieszkańcy zagrody. Po terenie spacerują jelenie, daniele i sarny, można spotkać muflony z charakterystycznymi zakręconymi rogami, a przy odrobinie szczęścia – lisa rudego. Na stawach pływają kaczki krzyżówki i łabędzie, a pomiędzy wybiegami przechadzają się pawie indyjskie, które czasem rozpinają ogony ku uciesze najmłodszych zwiedzających.
Infrastruktura i udogodnienia dla zwiedzających
Przez teren zagrody prowadzi wygodna ścieżka, z której można obserwować zwierzęta w różnych częściach wybiegu. Największą atrakcją jest przestronny pomost widokowy – drewniana konstrukcja uniesiona na wysokość, z której rozciąga się widok na cały teren. Stąd najlepiej obserwować żubry, zwłaszcza podczas karmienia.
Dla osób poruszających się na wózkach przewidziano windę – zarówno pomost, jak i główny budynek są w pełni dostępne dla osób z niepełnosprawnościami.
W budynku edukacyjno-ekspozycyjnym mieści się wystawa poświęcona florze i faunie ziemi pszczyńskiej. Ekspozycja pokazuje las jako ekosystem, przedstawia gatunki zwierząt i roślin występujące w regionie. Szczególnie ciekawa jest regionalna Izba Gajowego – pomieszczenie urządzone jak tradycyjna leśniczówka, z narzędziami i przedmiotami związanymi z pracą w lesie.
W budynku można obejrzeć film 3D o historii pszczyńskich żubrów. Trwa około 15 minut i w przystępny sposób opowiada całą historię – od carskiego prezentu po współczesną hodowlę. Bilet na projekcję kosztuje dodatkowo 4 złote.
Ścieżka edukacyjna wyposażona jest w tablice informacyjne, które wyjaśniają funkcjonowanie leśnego ekosystemu i przedstawiają poszczególne gatunki zwierząt. To dobry sposób, żeby dzieci mogły połączyć obserwację zwierząt z nauką o przyrodzie.
Dla kogo jest ta atrakcja
Zagroda sprawdzi się przede wszystkim jako punkt programu rodzinnej wycieczki. Dzieci uwielbiają obserwować duże zwierzęta, a żubry – mimo swojego spokojnego usposobienia – robią wrażenie. Spacer po zagrodzie zajmuje około godziny, choć warto zostać dłużej, żeby zobaczyć karmienie i spokojnie poobserwować zwierzęta.
Miłośnicy przyrody docenią możliwość zobaczenia żubrów z bliska bez konieczności wyprawy w głąb Puszczy Białowieskiej. Miejsce to również punkt edukacyjny – tablice i ekspozycje dostarczają sporo wiedzy o ekosystemach leśnych i historii ochrony gatunków zagrożonych.
Dla osób starszych i rodzin z małymi dziećmi ważne będzie, że teren jest płaski, ścieżki utwardzone, a infrastruktura przystosowana do potrzeb osób z ograniczoną mobilnością. Nie trzeba się martwić o długie, forsowne spacery.
Połączenie z innymi atrakcjami Pszczyny
Pokazowa Zagroda Żubrów znajduje się w zabytkowym parku, który sam w sobie jest wart spaceru. Park Pszczyński to jeden z najpiękniejszych parków krajobrazowych na Śląsku, z malowniczymi alejami, starymi drzewami i stawami. Spacer od centrum Pszczyny do zagrody przez park zajmuje około 15-20 minut.
W kasie można kupić bilet wspólny obejmujący wejście do dwóch obiektów: Pokazowej Zagrody Żubrów i Zagrody Wsi Pszczyńskiej (skansenu). Spacer między nimi przez park trwa około 25 minut. Bilet wspólny normalny kosztuje 14 złotych, ulgowy 10 złotych – to oszczędność w porównaniu z kupowaniem osobnych wejściówek.
Warto połączyć wizytę w zagrodzie z wizytą w centrum Pszczyny – rynek z zabytkowymi kamienicami, zamek książąt pszczyńskich z muzeum wnętrz, czy Muzeum Prasy Śląskiej to atrakcje, które uzupełnią program całodziennej wycieczki.
Praktyczne informacje – ceny, godziny otwarcia, dojazd
Ceny biletów:
- Bilet normalny: 25 zł
- Bilet ulgowy: 20 zł (dzieci i młodzież od 4 do 16 lat, emeryci i renciści)
- Bilet rodzinny: 74 zł (rodzice z maksymalnie 3 dzieci w wieku 4-16 lat)
- Bilet na film 3D: 4 zł
- Bilet wspólny normalny (Zagroda Żubrów + Skansen): 14 zł
- Bilet wspólny ulgowy: 10 zł
Dzieci do 4 lat wchodzą bezpłatnie.
Godziny otwarcia:
- Grudzień, styczeń, listopad: 9:00-16:00
- Luty, październik: 9:00-17:00
- Marzec, wrzesień: 9:00-18:00
- Kwiecień-sierpień: 9:00-19:00
Zagroda jest czynna przez cały rok, co czyni ją atrakcją dostępną również w miesiącach zimowych. Warto pamiętać, że żubry są zwierzętami odpornymi na mróz i w zimie prezentują się równie okazale jak latem.
Jak dojechać:
Pokazowa Zagroda Żubrów znajduje się przy ulicy Żorskiej 5 w Pszczynie. Z centrum miasta można dojść pieszo przez park (około 15-20 minut spaceru) lub dojechać samochodem. Przy zagrodzie jest parking, można też zostawić rower na stojaku.
Dla osób przyjeżdżających spoza Pszczyny: miasto znajduje się około 30 km na południe od Katowic i jest dobrze skomunikowane drogami krajowymi. Z Katowic dojazd zajmuje około 30-40 minut, z Bielska-Białej około 40 minut, z Krakowa niecałą godzinę.
Na miejscu działa stoisko z pamiątkami, gdzie można kupić drobne upominki związane z żubrami – od pocztówek po pluszaki. W razie potrzeby można tam również kupić wodę mineralną.
Zwiedzanie zagrody warto zaplanować na około 1,5-2 godziny – to wystarczający czas, żeby zobaczyć zwierzęta, przejść całą ścieżkę edukacyjną, obejrzeć ekspozycję w budynku i ewentualnie film 3D. Jeśli chce się spokojnie poobserwować żubry podczas karmienia i zrobić zdjęcia, można zostać dłużej.